Mieszkanie zapisane w testamencie a zachowek

Zgodnie z polskim prawem spadkowym mieszkanie zapisane w testamencie może mieć wpływ na zachowek, który jest prawem precyzyjnie określonych osób blisko związanych z zmarłym, ale nie objętych spadkiem, do otrzymania określonej części majątku po zmarłym. Zachowek należy się zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy. Jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy powinny mu przypaść w związku z zachowkiem dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach połowa wartości tego udziału. O zachowek można pozywać dopiero po śmierci spadkodawcy, wcześniej wniesiony pozew o zapłatę zachowku nie odniesie zamierzonego skutku.

Mieszkanie zapisane w testamencie a zachowek

Jeśli mieszkanie zostało zapisane w testamencie na rzecz konkretnej osoby, która nie jest spadkobiercą ustawowym (np. partner życiowy, osoba spoza rodziny), to spadkobiercy ustawowi, których roszczenia o zachowek nie pokrył odziedziczony udział w schedzie spadkowej mogą żądać zachowku. W takim przypadku wartość mieszkania zapisanego w testamencie jest brana pod uwagę przy obliczaniu wartości majątku, z którego przysługuje zachowek-należy wartość mieszkania ustaloną według stanu na dzień otwarcia spadku a cen aktualnych uwzględnić przy wyliczaniu substratu zachowku. Podobnie w sytuacji, gdy mieszkanie zostało zapisane w testamencie na rzecz osoby, która jest spadkobiercą ustawowym, np. dziecka. Także wtedy przy ustalaniu wartości należnego zachowku uwzględnia się ten składnik spadku.

Testament na wnuka z pominięciem dzieci

Warto zaznaczyć, że przepisy dotyczące spadków i zachowku są złożone, a ich stosowanie może zależeć od indywidualnych okoliczności każdej sytuacji. Dlatego w przypadku konkretnych pytań lub wątpliwości warto skorzystać z pomocy adwokata, który specjalizuje się w prawie spadkowym. Zachowek na wnuka od mieszkania to nic innego jak potoczne określenie sytuacji, w której przy ustalaniu wartości zachowku na wnuki adwokat ocenia czy darowizna mieszkania lub przepisanie mieszkania w testamencie także, kiedy występuje testament na wnuka z pominięciem dzieci daje podstawy według prawa spadkowego na zasądzenie przez sąd zachowku. Nawet w tak oczywistych przypadkach jak darowizna mieszkania czy przepisanie mieszkania w testamencie z pominięciem dzieci czy testament na wnuka z pominięciem dzieci, zachowek w tym potocznie zwany zachowek od mieszkania nie zawsze będzie się należał. Zasądzenie przez sąd tytułem zachowku należnych kwot zawsze zależy od konkretnych okoliczności sprawy.

Zachowek dla wnuka — kiedy przysługuje?

Zgodnie z polskim Kodeksem cywilnym oraz orzecznictwem, wnuk może uzyskać zachowek tylko w szczególnych sytuacjach:

Gdy jego rodzic (dziecko spadkodawcy):

• nie dożył otwarcia spadku (np. zmarł wcześniej),
• odrzucił spadek, lub
• został wydziedziczony — co oznacza, że traktowany jest jakby nie dożył otwarcia spadku.

W takich przypadkach wnuk staje się automatycznie dziedzicem ustawowym i może dochodzić zachowku w miejsce swojego rodzica (tzw. zasada wejścia)

Sąd Najwyższy jednoznacznie orzekł, że wnuk nie ma prawa do zachowku, jeśli matka lub ojciec odrzucił spadek w sytuacji, gdy dziedziczenie nastąpiło na podstawie testamentu – takie odrzucenie nie otwiera automatycznie drogi dla wnuka.

Podział zachowku dla wnuka

Jeśli wnukowi przysługuje zachowek:

• W przypadku małoletniości lub trwałej niezdolności do pracy – wynosi on 2/3 udziału ustawowego
• W pozostałych sytuacjach – 1/2 udziału ustawowego

Zachowek dla wnuka – kiedy jest możliwy?

Wnuk może dochodzić zachowku po dziadkach tylko w sytuacjach, gdy jego rodzic – będący dzieckiem spadkodawcy – nie żyje w chwili otwarcia spadku, został wydziedziczony lub uznany za niegodnego dziedziczenia. W takich przypadkach wnuk wchodzi w prawa swojego rodzica i może domagać się odpowiedniej części majątku w formie zachowku. Wysokość należnego zachowku zależy od sytuacji osobistej uprawnionego – w przypadku małoletnich lub osób trwale niezdolnych do pracy wynosi on 2/3 wartości udziału ustawowego, a w pozostałych przypadkach 1/2 tego udziału. Jeżeli jednak rodzic wnuka odrzucił spadek, co do zasady wnuk nie nabywa automatycznie prawa do zachowku, szczególnie gdy dziedziczenie następuje na podstawie testamentu.

Darowizna mieszkania a zachowek dla rodzeństwa

Potoczne określenie jak zachowek od mieszkania formalnie oznacza konieczność uwzględnienia przekazanego w testamencie mieszkania przy wyliczaniu substratu zachowku lub uwzględnienie wartości mieszkania, którego prawo własności zostało przeniesione w darowiźnie. Przy wliczaniu przez adwokata należnego uprawnionemu zachowku, także tzw. zapis nieruchomości w testamencie nie pozostaje obojętny i ma wpływ na wartość przewidzianego w prawie spadkowym zachowku. W przypadku, kiedy jedno z dzieci zostanie obdarowane przez ojca lub matkę z pominięciem pozostałego rodzeństwa, wtedy pominiętym dzieciom lub czasem ich zstępnym należy się zachowek, podobnie, kiedy występuje testament na wnuka z pominięciem dzieci spadkodawców. Są wyjątki, kiedy zachowek pomimo powyższego nie będzie się należał, jednak to adwokat zajmujący się prawem spadkowym jest w stanie określić, czy zachowek będzie należny, czy sąd finalnie oddali powództwo.

Zachowek w prawie spadkowym w potocznym ujęciu

Oczywistym jest, że zachowek nie należy do powszechnie znanych instytucji prawa spadkowego. Wszelkie czynności prawne, które potocznie klienci u adwokata określają jako np. przepisanie mieszkania w testamencie, zachowek od mieszkania, pytając o mieszkanie zapisane w testamencie a zachowek czy darowiznę mieszkania a zachowek, najczęściej oznaczają dla adwokata specjalizującego się w prawie spadkowym konieczność dokonania oceny, czy w wyniku darowizny mieszkania czy zapisania mieszkania w testamencie z pominięciem dzieci lub zapisania mieszkania w testamencie z pominięciem żony lub męża powstaje obowiązek zapłaty zachowku. Aby uzyskać odpowiedź niezbędne jest poznanie nie tylko okoliczności zapisania mieszkania w testamencie czy dokonania darowizny mieszkania z np. pominięciem rodzeństwa, ale także wnikliwe poznanie okoliczności dotyczących tych czynności prawnych, ustalenie czy były inne darowizny oraz zweryfikowanie losów innych składników, jakie zmarły pozostawił w spadku.